nar

ЯЙЦА ЛУКАШЕНКО ДЛЯ ВЛАДИМИРА ВЛАДИМИРОВИЧА

ЛУКАШЕНКО: Теперь ты скажешь на камеру про яйца.
ПРОТАСЕВИЧ: Про яйца? Готов сказать! Давайте сразу и про молоко, чтобы два раза...
ЛУКАШЕНКО: Щенок, я не про куриные яйца!
ПОТАСЕВИЧ: А про чьи яйца?
ЛУКАШЕНКО: Про мои яйца! Про мои!
ПРОТАСЕВИЧ: А что сказать про ваши яйца? Я о ваших яйцах представления не имею...
ЛУКАШЕНКО: Скажешь, что у Александра Григорьевича Лукашенки яйца стальные!
ПРОТАСЕВИЧ: Скажу, С радостью, Это тоже для Запада?
ЛУКАШЕНКО: Нет, это для Владимира  Владимировича. Чтобы он мне еще пятьсот миллионов долларов дал и чтобы по всем морям катал...
nar

РАЗНЫМИ СПОСОБАМИ...

ПРЕЗИДЕНТ: У вас сколько детей?
МНОГОДЕТНЫЙ ОТЕЦ: Одиннадцать. У нас одиннадцать детей.
ПРЕЗИДЕНТ: Интересно... Как вы их делаете?
МНОГОДЕТНЫЙ ОТЕЦ: Разными способами. В зависимости от сезона....
ПРЕЗИДЕНТ: Это совсем интересно... Очень хочется узнать...
МНОГОДЕТНАЯ МАМА: ВЫ ОБЯЗАЕЛЬНО К НАМ ПРИЕЗЖАЙТЕ, МЫ ВСЕ ВАМ ПОКАЖЕМ...
nar

QƏDİM DOSTUM PROFESSOR HƏBİB ZƏRBƏLİYEVLƏ VİDALAŞMA



BEOVULF ÜZ QABIĞI

Anqlosakson dastanı “Beovulf”un dilimizə tərcüməsini mənə təklif etmiş, sonra mətnin redaktəsini və Bakıda nəşrini həyta keçirmiş  görkəmli dilçi alim professor Həbib Zərbəliyevlə münasibətimizin tarixinə və indiki vəziyyətinə aydınlıq gətirməyə məcburam.

Həbib müəllim mənim yerlim və məktəb yoldaşımdır. Bundan əlavə dörd il ərzində pedaqoji məktəbin xalq çalğı alətləri ancamlında birgə çıxış etmiş, çoxlu konsertlərin, müsabiqə və festivalların iştirakçısı olmuşuq. Yeri gəlmişkən deməliyəm ki, Həbib müəllimin çox nadir müğənni səsi vardı, onun, Azərbaycan dövlət filarmoniyasının səhnəsindəki iki çıxışı hamını heyrətə gətirib və gurultulu alqışlarla qarşılanıb. Təəssüf ki, o vaxt məktəbin və bilavasitə musiqi kollektivinin rəhbərlərinin eşşəkliyindən Həbibin səsi və o  vaxtlar hamının Qədir Rüstəmovun səsi ilə müqayisə etdiyi səs itirildi. İndi isə Azərbaycan elmini və ədəbiyyatını samanlığa çevirib ağnayan akademik rütbəli eşşəkər onun vətəndaş, maarifçi səsini  batırırlar. Təəssüf edirəm. Başqa heç nə edə bilmərəm…

Məktəbi bitirəndən sonra da Həbiblə ünsiyyətimiz davam edib. O, Leninqrad univetrsitetində oxuyarkən iki dəfə  qonağı olmuşam. Mən Moskvada aspirant olanda o da işiylə əlaqədar paytaxta gəlib-gedirdi və xeyli görüşlərimiz olub. Ancaq 1984-cü ildən sonra bir-birimizi görməmişik, hər hansı şəkildə qiyabi ünsiyətimiz olmayıb.  2017-ci ilin yayında o mənə gözlənilmədən Feysbukda dostluq göndərdi…  Həbib Zərbəliyev hələ məktəb vaxtından mənim ədəbiyyat məşğuıiyyətimə maraq və diqqətlə yanaşardı, yazdıqlarımı oxuyardı. Tərcümə ilə məşğul olduğumu da bilirdi. 2018-ci ildə Şekspirin sonetləri Bakıda mənim tərcüməmdə və Həbib müəllimin ön sözü ilə çap olunub. Kitabı mənim qohumum öz şəxsi vəsaiti ilə nəşr etdirib. Təəssüf ki, bu günə qədər Azərbaycan mətbuatında bu kitab haqqına bir cümləlik məlumat da yoxdur. Cəmi 200 nüsxədən ibarət tiraj satılmadı və mən indiyəcən qohumumun qarşısında xəcalətliyəm.

2018-ci ilin yanvarın 1-də Həbib Zərbəliyev mənə “Beovulf” dastanınıın tərcüməsi ilə mışğul olmağı təklif etdi. Mən tərcümə üzərində dörd aya yaxın çalışdım, eyni zamanda qədim ingilis dilini də öyrənirdim. Tərcümə aprelin sonlarında tam hazır oldu. Həbib müəllim dedi ki, yay məzuniyyəti vaxtı mətni redaktə edib ön söz yazar və çapa verər. Ancaq üç ilə yaxın vaxt keçdi, kitab isə çıxmırdı. 2020-ci ilin dekabrın ortalarında mən Həbib müəllimə bir az kəskin tonla məktub yazıb soruşdum ki, tərcümə çap olunmayacaqdısa, niyə mənə əziyyət verirdin. Həbib müəllim üzrxahlıq elədi və dedi ki, elə yaxın günlərdə redaktəyə başlarıq. Dekabrın ikinci, yanvarın birinci yarısında messencerlə və telefonla mətni redaktə elədik. Fevralın 4-də kitab çapdan çıxdı. Və o vaxtdan Azərbaycanda bu nəşrə hətta milçək vızıltısına olan reaksiya da yoxdur.

Mən güman eləmirəm, mən inanıram ki, Beovulf ətrafında informasiya blokadası yüksək yerdən verilən komanda ilə yaradılıb. İngilislərin mənəvi sərvəti və qüdrətli ədəbiyyat materialı olan dastanının tərcüməsi və nəşri ordinar hadisə deyil. Mən məhsulun keyfiyyətindən danışmıram. Keyiyyətin müzakirəsi, hər cür diskussiiya kitabın mütəxəssislərə, oxuculara çatdirılmağından sonra mümkündür. Kitabı mağazalar götürmür, kütləvi informasiya vasitələri özlərini görməzliyə vurublar. Bu halda tərcümənin keyfiyəti haqqında kim və nə deyə bilər?

Mən qırx idldir ki, Rusiyada yaşayıram, altı ilə yaxındır ki, Azərbaycanda olmamışam. Ancaq orda son əlli ildə heç nə dəyişməydiyindən arxayınlıqla deyə bilərəm ki, kitabın Tərtər işinin qurbanları kimi “xain qəbiristanlığında” dəfn olunmasının baisi kimlərdir. Mən o adamları qiyabi tanıyıram və bizim nəşrimiz haqqında Azərbaycan mətbuatı yazmayana qədər mən o adamların qabırğaasına döşəyəcəyəm, bütün feleyotinçuluq qabiliyyətimi səfərbər edib o eşşəklərin yeyib-içdiklərini haram edəcəyəm.

Həbib müəllimi mənim bu fikirlərimlə və niyyətimlə qətiyyən razı deyil, mən isə onunla qətiyyən razı deyiləm. Ona görə də bu gündən onunla virtual münasibətləri də kəsirəm.

Xeyrulla Xəyal

29. 03. 2021, Samara, RF


https://xeyrulla.com/2021/03/29/q%c9%99dim-dostum-rofessor-h%c9%99bib-z%c9%99rb%c9%99liyevl%c9%99-vidalasma/
nar

SABİRƏ NƏZİRƏ: “BEOVULF”UN TƏZƏDƏN ÇEVRİLİB İNGİLİS DİLİNƏ QAYTARILMAĞI



2

İ. Əliyev: Nə xəbər var təzə, görkəmli Anar?

           İndi bəs şanlı yazarlar nə yazar?

Anar: Yatmayır indi yazarlar gecələr,
          Həsr edir şəninizə hər biri br ölməz əsər.

İ. Əliyev: Mövzu seçmək bacarırlar bu yazarlar, görünür,
           Təcili artıraram mən də təqaüdlərini.

           Bu xəbər çox gözəl, istəkli Anar,

           Ədəbiyyatda yeni hansı daha hadisə var?

Anar: Bəli, var, ali komandan, daha bir,
         Amma bu, hadisədən çox üzücü  faciədir…

İ. Əliyev: Nədir, o faciə, gizlətmə, oğul!

         Danış ətraflı bilim mən nə olub!

          Yoluxub bəlkə qəfil virusla,

          Fani dünyamızı tərk etmişmi Kamal Abdulla?

Anar: Yox, Kamal lap buğa tək sağlamdır,
          Mən deyən faciəsə hər cür ölümdən də ağır.         

         Ölkənin arxa çevirmiş biri rəhbərliyinə,
         Çevirib dasanı o, Azəribaycan dilinə.

İ. Əliyev: Hansı dastan?

Anar: İngilis dastanı məşhur “Beovulf”!

         Çevirb almadan icazə…ah… uf…

İ. Əliev: Kim çevirmiş? Nəçidir? Varmı onu bir tanıyan?

Anar: Yaşayır Rusiyada guya bu ünsür çoxdan.

İ. Əliyev: Ünsürün antimillisindənmi?

Anar: Xalisindən. Ötürür düşmənə vacib xəbəri,

        Satmaq istər təzədən erməniyə Kəlbəcəri.

İ. Əliyev: Sübutu varmı fəaliyyətinin?

Anar: Versək işgəncə deyər niyyətini.

İ. Əliyev: Adı haqqında məlumatlar var?

Anar: Adı Xeyrulla, təxəllüssə Xəyal. 

İ. Əliyev: Şübhə yox, antimillidir, bu, adından bilinir!

Anar: Çox fəsadlar törər, əlbəttə, görməsək tədbir.

İ. Əliyev: Boynuna ip keçirib heyvan tək,
               Ünsürü ölkəyə gərək gətirək.

Anar: Bəs nə olsun “Beovulf”?

İ. Əliyev: Ah, o dastan! Ah… uf…

               Bir sürü tərcüməçi tər axıdıb səy eləsin
               Tez çevirsinlər o dastanı yenə ingilisə!

28. 03. 2021, Samara





https://xeyrulla.com/2021/03/28/sabir%c9%99-n%c9%99zir%c9%99-beovulfun-t%c9%99z%c9%99d%c9%99n-cevrilib-ingilis-dilin%c9%99-qaytarilmagi/
nar

ЕХАЛА МАМА ШВЕЙГОЛЬЦА В ТРОЛЛЕЙБУСЕ, И ТУТ ГРУЗИН…



Иосиф Бродский написал цикл стихотворений о своих одноклассниках и одноклассницах. Никого не пожалел, всех вывел на чистую воду…

Одно из стихотворений Иосиф Александрович посвятил Швейгольцу – имя не называется.

  «Здесь жил Швейгольц, зарезавший свою

    любовницу — из чистой показухи.

    Он произнес: «Теперь она в Раю»…»

Итак, в то время как его одноклассник мечтал о Нобелевской премии, Швейгольц зарезал свою любовницу. Теперь мать его, то есть Швейгольца, «…скитается по адвокатам». Вот она садится в троллейбус. «Троллейбус полн», — уточняет будущий лауреат нобелевки. И вдруг в этом битком набитом ленинградском троллейбусе «грузин кричит над ухом «Сулико».

Надо полагать, что прямо над ухом мамы Швейгольца.

Как ни силился, не смог представить себе, чтобы грузин в битком набитом троллейбусе кричал «Сулико».

Может, в троллейбусе был приемник и по нему передавалась грузинская песня?

Иосиф Александрович настаивает, что именно грузин-пассажир кричал над ухом мамы Швейгольца «Сулико»…

Эта музыкальная картина страшнее, чем рассказ о том, что Швейгольц зарезал свою любовницу…

Что-то грузины не «ндравились» Иосифу Александровичу…

Чуть позднее, в начале семидесятых, у него появился весьма серьезный повод не любить грузин.

Приехавшая в Москву на стажировку молодая итальянская красавица, к тому же графиня, решительно отказала Иосифу во взаимности. Иосиф, который, как один из персонажей Вуди Аллена, хотел переспать со всеми женщинами, сильно оскорбился и приревновал Мариолину де Дзулиани  к молодому философу Мамардашвили. Иосиф настолько возненавидел грузина, что в своем эссе его называет «армяшкой». То, что слово «армяшка» Бродский считал ругательным, несомненно…

К счастью, в то время Бродский про азербайджанцев ничего не знал. Даже молодых людей, торгующих цветами у Белорусского вокзала в Москве, презрительно называет грузинами…

03. 03. 2021, Самара

https://xeyrulla.com/2021/03/03/%d0%b5%d1%85%d0%b0%d0%bb%d0%b0-%d0%bc%d0%b0%d0%bc%d0%b0-%d1%88%d0%b2%d0%b5%d0%b9%d0%b3%d0%be%d0%bb%d1%8c%d1%86%d0%b0-%d0%b2-%d1%82%d1%80%d0%be%d0%bb%d0%bb%d0%b5%d0%b9%d0%b1%d1%83%d1%81%d0%b5-%d0%b8/
nar

НОБЕЛЕВСКИЙ ЛАУРЕАТ О "СБРОДЕ", ПОЮЩЕМ "ТБИЛИСО"

 «Шел Новый Год. Поддельная хвоя
свисала с пальм. Вдоль столиков кружился
грузинский сброд, поющий "Тбилисо"».
пишет Иосиф Александрович Бродский в 1968 году, еще будучи советским гражданином.
А если бы грузин написал "еврейский сброд"?
Этому грузину, думаю, запретили бы въезд во все цивилизованные страны, а МОССАД включил бы его в свой черный список, и, подослав в Грузию секретного агента, грохнул бы на смерть…
А евреи по сей день продолжали бы осуждать Грузию за нанесенное им тяжелое оскорбление…

 

nar

ПРЕСТУПНИК, КАК И ПРЕЖДЕ, ОСТАЛСЯ НЕИЗВЕСТНЫМ: О ПЕРЕВОДЕ БЕОВУЛЬФА НА АЗЕРБАЙДЖАНСКИЙ









беовульф

В 2018 году в Баку отдельным изданием вышли сонеты Шекспира на азербайджанском языке с параллельными текстами. Перевел сонеты с английского я, а книгу издал на собственные средства мой родственник. С тех пор прошло почти три года, в Азербайджане нигде, даже одной строкой, нет информации об этом издании. В любой другой стране, ха исключением Туркмении, такого представить просто невозможно. Тогда же, в самом начале 2018 года, по предложению одного известного в Азербайджане филолога я взялся за перевод англосаксонского эпоса Беовульф. В течение трех с половиной месяцев я завершил работу, в ходе которой я еще учил древний английский. По неизвестным мне причинам тот известный филолог, предположительно из-за отсутствия средств, древнюю поэму в моем переводе издал только недавно, в начале февраля. Если быть точным, о выходе книге мне было сообщено 4 февраля, то есть три недели назад. И вот в течение этих трех неделе в Азербайджане, где в той или иной форме существует тысячи средств массовой информации, только в одной газете было сообщение об этом издании. И это только потому, что в редакции той газете работают приятели того моего родственника, который издавал моего Шекспира и не смог продать и половину тиража, который составлял всего 200 экземпляров…

Может ли быть такое в любой другой стране, кроме Туркмении? То есть выходит перевод на национальный язык уникального и статусного памятника и об этом дружно, судя по всему, по команде предпочитают не сообщать средства массовой информации. Я ничего не говорю о качестве перевода, так как я его автор. О качестве должны говорить другие – литераторы, переводчики, люди, знающие язык и текст оригинала. Но для подобного разговора надо, чтобы перевод читали. И как его читать, если о его существовании практически никто не знает?

Это обстоятельство, я должен заявить, характеризует не меня и не мою работу. Это обстоятельство характеризует государство, его отношение к культуре, то, что литература в Азербайджане – это принадлежащая определенному кругу людей сфера, куда вход посторонним воспрещен. Такой статусный текст имели бы право перевести только статусные люди, потом этот перевод в золотом с бриллиантовыми вкраплениями переплете доставили бы в Лондон целая делегация, состоящая из академиков, министров, дипломатов. Там устроили бы танцы-шманцы маленьких, больших и крупных лебедей…

Потом чартерными рейсами вновь и вновь…

Я испортил им праздник…
По правде говоря, я сам понимал, что такое статусное произведение достоин перевести только человек не просто статусный, но самый статусный. А самым статусным человеком в Азербайджане является президент Ильхам Алиев, владеющий к тому же английским языком. Но тут имеется одна проблема. Переводчик должен быть носителем языка, на который переводит. То есть владеть им как родным и как рабочим. К сожалению, у господина президента Алиева родной язык - русский. Азербайджанским владеет он как иностранным языком. Только по этой причине я осмелился приступить к этой исторической работе, совершенно не подумав, что совершаю преступление...

Да, я совершил практически преступление… И люди, против которых совершено преступление, предпочитают, чтобы мое имя осталось неизвестным…

У меня есть определенная надежда. И надежда только на наших дорого нам обходящих соседей. На армян. Теперь поясню.

Вдруг армяне, древний и культурный народ, отстав от Пашиняна, идиота и мерзавца, возьмутся дальше развивать свою культуру и переведут Беовульф на армянский. Конечно, в предисловии они обязательно напишут, что эпос первоначально создан древние армянами, но древние англичане поэму у них украли, перевели на свой древний язык, а армянский оригинал сожгли турки. Вот теперь наконец-то они обратно перевели то что изначально им принадлежало. И это первый перевод эпоса на всем Кавказе…

И тут Баку не выдержит и, как в случае с лавашем и долмой, заявит, что первый перевод на Кавказе сделан на азербайджанский язык. Армяне потребуют предъявить перевод. Баку, наступив к горлу собственной песне, один экземпляр предъявит. Тогда армяне потребуют, чтобы им предъявили и переводчика. Баку скажет, что эпос переведен без переводчика. Армяне очень удивятся и скажут, что такого не бывает. Баку скажет, что очень даже бывает. «Вот мы же воевали с вами не только без начальника Генштаба и вообще без Генштаба. Почему не можем перевести поэму без переводчика?» — заявит Баку армянам…

Да шут с переводчиком, то есть, со мной. Главное, чтобы книга увидела свет…

Хотя бы благодаря армянам….

Как человек, совершивший тяжкое преступление, я согласен, чтобы мое имя осталось неизвестным…

Хейрулла Хаял

24. 02. 2021, Самара

https://xeyrulla.com/2021/02/24/%d0%bf%d1%80%d0%b5%d1%81%d1%82%d1%83%d0%bf%d0%bd%d0%b8%d0%ba-%d0%ba%d0%b0%d0%ba-%d0%b8-%d0%bf%d1%80%d0%b5%d0%b6%d0%b4%d0%b5-%d0%be%d1%81%d1%82%d0%b0%d0%bb%d1%81%d1%8f-%d0%bd%d0%b5%d0%b8%d0%b7%d0%b2/
nar

TƏPƏGÖZÜN APOLOGİYASI



2

Təpəgöz qolunu yaradan insan!

Əsirəm, aşiqəm istedadına!

Sənin əsərini oxusam haçan,
Yenə yaş axıtdım, ağladım yenə…

Getməsin heç kimin uzağa fikri,
Məni ayrı şeydir ağladan tamam.

Məni Təpəgözün törətdikləri,

Necə sarsıtsa da, yaş axıtmıram.

Elə ki, tək gözdən olur Təpəgöz,
Naləsi ucalır göyə elə ki,
O anda bəs deyil mənə iki göz,

Axıdam qan-yaşı, gedə sel kimi.

Təpəgəz boyunu yaradan düha!

Tanrı vergisiylə doğulan insan!

Qopur Təpəgözün elə ki, ahı,
Mənim ürəyimdən qanlı axır qan!

“Məni ala gözdən, yigit, ayırdın,

Səni tatlu candan ayıra Tanrı…

Göz dağı verməsin heç kimə Qadir…”

Bəlkə bir oxumuş, ya da ziyalı,
Tibbə, fəlsəfəyə baş vurar indi.

Qatilə, caniyə canıyananlıq,

Deyər Stokholm sindromudur.

Nə deyim…Bəlkə də… Oxuyun ancaq,

Bir də Təpəgözün monoloqunu.

Tanrı hüzuruna yaxınlaşınca,

Haçan, nə törədib, alır boynuna!

Baxın dünyamıza! Adamyeyənlər,

Görün nə qədərdir! Azmı ağladan
Qocanı, qarını? Görün nə qədər,
Xınalı gəlinin həyatı viran!

Nə maldan, nə puldan gözləri doyan,

Azmı həndəvərdə? Yad ömürlərə,
Qəsd edən, yetimə, kasıba qıyan,

Minləri qırdıran bircə əmrlə?

Qız-gəlin qarğışı, qarı qarğışı,
Birini tutubmu? Ya da haçansa,

Lap ölüm qabağı, axıdıb yaşı,
Üzr və mərhəmət diləyib hansı?

Talayır dünyanı ikigözlülər,
Nə sapsız qılınc var, Basat var nə də.

Dayanmaz, yaş axar, qan da tökülər,
Yenə yalnız gözün çıxan yerindən…

23.02. 2021, Samara

https://xeyrulla.com/2021/02/23/t%c9%99p%c9%99gozun-apologiyasi/